gerelateerde werken
Invocations : for mezzo-soprano, mixed choir and instrumental ensemble, 1983 / Ton de Leeuw
Genre:
Vocaal
Subgenre:
Gemengd koor en instrumenten
Bezetting:
sopr-m 3sopr 3alt 3ten 3bas 3cl h trb 2perc pf(el.pf)
Calles y suenos : para orquesta de cámara, 1986 / Enrique Raxach
Genre:
Orkest
Subgenre:
Orkest
Bezetting:
2131 1110 3perc 2pf g(ampl.) hp str(3.2.3.1.)
Intrada reale e sinfonia festiva : (1964) / Bertus van Lier
Genre:
Orkest
Subgenre:
Orkest
Bezetting:
4222 4233 2crt timp str
Nocturnal conversation : for orchestra in 4 groups and optional tape / Walter Hekster
Genre:
Orkest
Subgenre:
Orkest; Orkest met multimedia
Bezetting:
2121 2211 timp 5perc pf str(8.4.2.1.) (tape ad lib.)
compositie
Nritta : orchestral dance / Ton de Leeuw
Auteur(s):
Leeuw, Ton de
(Componist)
Toelichting:
Program note (Dutch): (Première: 16-6-1962 - Tilburg - Brabants Orkest o.l.v. Hein Jordans) Nritta is een begrip uit de Indiase danskunst dat misschien het beste te omschrijven is als: abstracte dans. Het is een dansvorm zonder expressieve inhoud: door middel van gestileerde houdingen en bewegingen komt een puur ritmische vreugde tot uiting. Met of zonder zang, het ritme is essentieel. Dikwijls gebruikt men hiervoor bepaalde ritmische syllabes, een zeer uitgewerkte ritmische taal, die met of zonder woorden op de trom kan worden voortgebracht.
Deze dansvorm heeft mij geïnspireerd tot het schrijven van een orkestrale dans 'Nritta'. Natuurlijk was het daarbij niet de opzet om een lokale kleur over te nemen. De Indiase instrumenten en de manier van musiceren zijn niet vergelijkbaar met onze symfonie- orkesten en onze chromatisch-getempereerde stemming, terwijl ook de Westerse danskunst van geheel andere technische beginselen uitgaat. Maar het wezenlijke is in beide media uitdrukbaar: de pure beleving van ritme en beweging. Het is misschien een wat gevaarlijke suggestie, maar het zit erin, dat dirigent en orkestleden gedurende de uitvoering het primaire ritme in spontane bewegingen omzetten.
Primair ritme. Dit betekent niet het elementaire, vulkanische ritme van het begin onzer eeuw, noch de stuwende motoriek van onze door de techniek geïnspireerde componisten, noch de geabstraheerde ritmische differentiaties van de huidige seriële muziek. Geen spanningen, geen uitbarstingen, geen dramatiek, maar wel een doelbewust ritmische opbouw, die ondanks een toenemende ritmische complicatie toch blijft streven naar het evenwicht dat ook de Indiase ritmiek kenmerkt.
Voor de technisch geïnteresseerden: er wordt uitgegaan van een Tala-patroon van negen eenheden, dat door steeds andere onderverdelingen en andere groeperingen langzaam naar een climax gevoerd wordt. Deze lijn wordt onderbroken door een vaste ritmische zin, die veel weg heeft van de woordentaal waarvan hiervoor al sprake was. Het werkt als een refrein en komt vooral in de trommels regelmatig terug. Om de nodige schakeringen te verkrijgen is een set van zes trommels van verschillende hoogte voorgeschreven. Met de pauken en andere slaginstrumenten vormen zij een belangrijk onderdeel van het instrumentale apparaat, dat als totaal echter van de normale orkestbezetting uitgaat. - TON DE LEEUW